|
Kıl
dönmesi, kılların kuyruk sokumu ve nadiren göbekte cilt altına geçip yara, abse
ve fistül oluşturmasıdır. Kıl dönmesi, yani DERMOİD KİST veya PİLONİDAL SİNÜS,
cilt altı kıl yuvası demektir. Sırt ve baştan dökülen kılların kuyruk
sokumundaki iki kaba et arasında, kıllı ve terli oluğa takılıp sürtünmelerle
oluğun en dibindeki ter bezi deliklerinden vida gibi dönerek cilt altı yağ
dokusu içine hissettirmeden girmesi, labirentler açması, peşinden labirentlere
giren bakterin de katkısı ile etrafı iltihaplandırması; cerahatlı veya kanlı,
pis kokulu akıntılar ve abseler oluşturmasıdır. Sert büro koltuklarında ve
bilgisayar başında, özellikle kaykılık pozisyonda uzun süre oturanlarda veya
uzun süre jip sürenlerde veya uzun süre otobüs yolculukları yapanlarda daha sık
olur. Kıl dönmesi 16 ila 30 yaş arası kıllı ve gürbüz, genç erkeklerde, nadiren
de genç bayanlarda oluşur. Oluş şekline gelince; kıllar yılan derisindeki gibi
yivli veya pullu olup, dar ve sıkışık veya sürtünmeli ortamlarda kıpırdandıkça
tek yönde ilerler. Saç telini iki parmak ile tutup hafifçe oğuşturunca bu
hareketi açıkça görmek mümkündür. Benzer şekilde iki kaba et arasındaki
herhangi bir serbest kıl, sürtünme, itelenme ve dönme mekaniği ile oluğun
dibine doğru hareket eder. Hiperkeratoz ve aşırı terleme nedeni ile genişlemiş
bir ter bezi ağzından deri içine girebilir, peşinden başka bir kıl geçebilir.
Giderek bu minik ağız, kılların minik zorlaması ile genişler, deri hücreleri ter
bezinin ve deliğin içine doğru yürür ve deliklerin iç yüzeyi cilt epiteli ile
döşenerek minik bir tünel oluşur ve peşpeşe kılların buraya girmesi kolaylaşır.
Uzun saç kılları bile girebilir. Bazan bir kaç kıl girdikten sonra tünel girişi
iyileşip kapanabilir. Ama tünel içindeki kılların ve bakterilerin cilt altında
derinlere doğru ilerlemesi ve iltihaplanmalar devam eder. Günün birinde mutlaka
abseleşme ve fistülleşme olur. Fistül ağızlarının % 78 i oluğun sol kenarında
ve % 82 si kıl giriş deliklerinin yukarı tarafında yer alır.
Kıl dönmesinde Kuyruk Sokumu Neden Tercih Nedeni?
Kuyruk
sokumunu tercih nedeninde
1.
teori; sırttan dökülen
kılların kaba etler nedeni ile oluşan derin olukta birikmesi; iki kaba etin
birbirine veya oturulan zemine veya sert ve dar giysilere sürtünmesi ile
kılların yürüyebilmesi; kapalı ortam nedeni ile oluktaki cildin incelmesi ve
kolay delinip tahriş olması ve sert kuyruk kemiğinin baskısı nedeni kılların
daha da kolay ilerlemesidir.
2.
teori; insan vücuduna
ana rahmindeyken cilt elbisesi, pelerin şeklinde yukardan aşağıya giydirilir;
cilt pelerinin fermuarı gibi kuyruk sokumunda kapatılır. Kapanma sırasında bir
kısım cilt dokusu kıl olarak altta kalabilir. Kıllanma yaşına gelince bu
bölgede kıllar büyüyerek dermoid kist oluşturabilirler. Kıl dönmesinin bir
başka görüldüğü yer göbek çukurudur. Göbek çukuru derin ve kişi kıllı ise
akıntı ve apse olabilir. Buraya da kıllar yürüyerek pis kokulu akıntılar, hatta
nadiren, göbek etrafında veya karın içinde abse ve fistüller oluşturabilir.
Kıl Dönmesinin Belirtileri Nelerdir?
Kuyruk
sokumunda veya anüsün arka yukarı tarafında az hassas küçük şişlikler kaşıntı,
akıntı veya akıntısız , kıllı, kılsız, milimetrik delikler ve bazan de abse
oluşmasıdır. Muayene ve tetkiklerde içi iltihabi granülasyon dokusu ve kıl dolu
kese ve fistüller ve olayı çepe çevre sınırlayan ve kılların daha derinlere
gitmesini önemli ölçüde önleyen kalın fibrotik kılıf görülür. Abselerin hacmi 1
cc den 100 cc ye kadar değişir ve kendini lokal ısı ve ağrı, sistemik ateş ve
halsizlik ile belli eder.
Kıl Dönmesi Doğuştan Olabilir mi?
Son
yıllardaki araştırmalar ve histopatolojik incelemeler hastalığın doğuştan
değil sonradan kazanıldığını göstermektedir. Tedavi ve takipleri yapılan hastaların
hiç birinde kıl ve iltihabi tahriş ile oluşan granülasyon dokusu dışında farklı
dokuya örneğin kıl ve ter üreten follikül ve ter bezlerine, müstakil deri
dokusuna rastlanmamıştır. Bu bulgular hastalığın doğuştan olmadığını gösterir.
Ancak kuyruk sokumunda, doğuştan kalan çukur ve delikler varsa bunlar kıllanma
dönemi gelince az da olsa risk teşkil eder.
Tedavi Edilmezse Ne Gibi Sorunlar Gelişebilir?
Kuyruk
sokumunda abse ve akıntılar eksik olmaz. İkide bir ağrılı abseler nüks eder.
Hastalık sağa sola genişler, bölge köstebek yuvasına dönüşür. Yani; dermal
epitel denilen deri hücreleri, kılları peşinden kıl kesesinin ve deliklerin
içine girip yeni yeni tüneller veya labirentler oluşturur; daha çok yatay,
nadiren dikey yönde, çok yönlü olarak deri dokusu içinde ilerler. Labirentler
içine giren kıl sayısı da, tahriş de artar; hastalık durmadan genişler, pek çok
delikten zuhur eden pis kokulu akıntılar dayanılmaz olur. Yıllarca süren
kronik, iltihabi akıntılar, nihayette, epidermoid kanser geliştirebilir. Veya
hastalık, nadiren de olsa derinleşerek kalın bağırsak, rektum ve mesane içine
ilerleyebilir, hatta mesane kanserine dahi yol açabilir. Haliyle bu durumda
tedavi zorlaşır ve olaya multidisipliner yaklaşmak gerekir.
Kıl Dönmesi Nasıl Tedavi Edilir?
Bu
güne değin fazla uygulanmış olan tedavi şekli cerrahidir. Cerrahi tedavi
şeklileri çoktur ve hemen hepsinde sağlam çevre doku ile birlikte hastalıklı
dokular genişçe çıkarılır, yara açık bırakılarak aylar süren pansuman ile kapanması
beklenir. Ya da yara çeşitli tekniklerle kapatılır. Kapalı yöntemlerden Limberg
in tarif ettiği, derin oluğu düzleyici flep rotasyonu en radikal yöntemdir.
Ancak 2 - 3 günü hastanede olmak üzere 5 ila 10 gün yatak istirahati, iki gün
süreli hemovak dren geniş spektrumlu antibiyotik tedavisi on gün yüz üstü
yatılması ve üzerine oturulmaması, bir hafta su değdirilmemesi ve operasyon
sırasında en ufak bir kıvrım gamze veya oluk bırakılmaması gerekir. Değilse
nüks riski %10 u bulur. Bu nedenle alternatif yöntem araştırmaları devam etmiş
ve Fenol ile oldukça etkili tedaviler yapılmıştır.
Nüksü Önlemek için Hastanın Uyması Gereken Kurallar ve
Hijyenik Bakım Nedir?
Hijyenik
bakım, ince sıhhi temizlik demektir; şöyle ki;
1 -
Hekimin önerdiği şekilde, hastalar temizlik ve pansumanlara riayet etmeli. Yara
veya kıl giriş delikleri iyileştikten sonra, kuyruk sokumu oluğu hergün
taharetlenirken yıkanıp silinerek boşta gezen kıllar temizlenmeli.
2 -
Kuyruk sokumu sabah akşam giyinirken el ile 3 - 5 saniye fırçalanıp kıl, hav,
yün ne varsa uzaklaştırılmalı
3 - Çok
kıllı olanlar, 30 yaşına kadar kuyruk sokumu oluğunu, haftada bir kez kıl
dökücü krem ile veya cımbızla temizlemeli, kaba etlerini genişçe traş
ettirmeli. Otuz yaşından sonra, kuyruk sokumu cildi nispeten daha az terler ve
kurur, giderek sertleşip kalınlaşır ve delinme riski kalkar. İster ameliyatla
ister ilaçla tedavi olsun tedavi sonrası hijyenik bakım tedavisinin uzun süreli
başarı şansını doğrudan etkiler.
|
